Noesa Penida (Aalst, 1931)

Below article is a report by Th.B.Van Aalst, Assistent Resident of Klungkung, 7 September 1931. It gives an overview of colonial government findings on Nusa Penida: size of the population, export of goods, treatment of exiles etc. Additional comments by Godi Dijkman in square brackets.

On Noesa Penida, where all corvée labour (heerendienst) are still delivered in kind, existing pathways are steadily though calmly being improved to more or less primitive streets...

Population

Place of origin, 'tribe' (stam) and caste subdivision (Noesa Penida). The results of the 1930 census are as follows:

Indigeunous (men) 13252
Indigeunous (women) 13413
Indigeunous (total) 26665
European (men) -
European (women) -
European (total) -
Chinese (men) 5
Chinese (women) 3
Chinese (total) 8
A.V.O. (men) -
A.V.O. (women) -
A.V.O. (total) -
Total (men) 13257
Total (women) 13416
Total 26673

Cases of bacilliary dysentry generally diminished. Every now and again there are local explosions, although fast prescribed reporting and subsequent direct intervention of doctors causes the total number to be small.

Diseases

Favourable reports can be made as to the occurrence of malaria. In Noesa Penida, it seems to occur to a lesser degree. The medical doctors at Bangli have acquired two mantri nurses, of whom one has been placed on Noesa Penida. An outpatients' clinic (polikliniek) at Bangli has been planned. This can take place if the 'Mantri police' moves from there, which seems to be the plan. The place currently taken by the Mantri Police can be readily made availble for a 'polikliniek', which at the same time serves as a the living quarters for the 'mantri nurse'.

Education

There are currently Highschools (Volkshogescholen) at 1. Gelgel; 2. Kemasan; 3. Selat; 4. Goenaksa; 5. Dawan; 6. Pasinggahan; 7. Aan; 8. Timoehoen; 9. Njalian; 10. Sampalan; 11. Swana; 12. Tanglad; 13. Batoemadeg; 14. Sakti

Draught & water

(...) the deadly general draught on Noesa Penida may become clear from the fact that there is a water scarcity for both people and animals all around. Trees are being planted by agricultural colonial services (landbouwvoorlichtingsdienst) thanks to the subsidies granted by the 'onderafdeelingskas'. However, draught seems to be the cause of the fact that the resluts of kapok planting are minimal. Planting, however, is continued. The Government has also supported these efforts with the objective that sufficient water shall be avaible for man and animals. In two place in the higlands, at Toelad and Tanglad, two lage water catchment systems have been constructed, which respectively are able to contain ±500 and ±750 m3 of water. This water is destined to at least provide water to cattle in the direct surroundings, while at the same time people make use of it too, despite the fact that the water is less than clear, as I have been able to witness myself lately.

As reported before, this year more rain has fallen. For the first time, the cathment systems - since their construcion two years ago - have been able to fill up entirely this year. For the provision of drinking water, for years now the population had constructed water basins. To this purpose wells were dug, which on the top side, as a means of preventing its evaporation, only have a narrow opening and thus take the shape of a bottle. Of course, these events occurred in a primitive way, and much loss of water occurred through the porous sides.

The Government saw to it that currently 29 of these 'bottles' have been cemented on the inside, so as to exclude water loss. Moreover, on top of these bottles ('tjoets', Noesa Penida) a roof hase been constructed as a way to to catch rainwater, wich falls onto the roof to guide it toward the basin. The B.O.W. suggested to improve another 20 'tjoets', for which purpose partially the ramaining subsidy of the above-mentioned 29 'tjoets' could be allocated.

Export

a. Animals (District Noesa Penida)

Horses (m) 14
Horses (v) -
Cattle (m) 2026
Cattle (v) 3300
Buffaloes (c) 2014
Buffaloes (m)  
Buffaloes (v)  
Buffaloes (c.)  
Pigs 5104
Goats 67
Sheep 16
Total 12513 [GD]

Export has come to a near halt due to the crisis. By cheeper export to Java and by recently allowed export of cattle via Padangbai, it is attempted to stimulate the export of cattle. Nothing can be said about favourable results.

b. Plants

Curent low prices where it concerns plant products also constitute a hindrance to large-scale export, as it has been the case formerly.

Political situation. Internal situation: Exiled convicts returning to Bali

The government's subdivision (onderafdeling) reports that generally and without exception the political situation in Bali is favourable. The appointment of the Dewa Agoeng in Governement service has taken away any causes of dissatisfaction, and as a result the former rajadom lineage, albeit on a different basis, was reestablished. I report: the main possibility, i.e. the last possibility has in my opinion been taken away by granting the right to the formerly exiled 'prominent members of society' (Landsgrooten) to return to their motherland. After consultation with the Dewa Agoeng, I concluded that there was no objection to their return. Also, Mr. Korn, the former Assistent Resident of South Bali, who knows the Balinese very well, was of this opinion and with confidence I decided accordingly, after which the Government decided accordingly as well. The ex-convicts and exiles have reported the same day, at which they - by word of Tjokorda Raka Poegog, uncle of the Dewa Agoeng, expressed their joy at being able to return to their home country, expressing their gratitude with regards to the steps taken by the Dutch Colonial Administration in this matter. Local courts have not yet been established. This will probably happen in 1932.

Source

  • Aalst, Th.B.Van (De Assistent-Resident t.b., (w.g.) – Memorie van Overgave der Onderafdeeling Kloengkoeng van den Controlleur van Kloenkoeng, Gouvernement Groote Oost, Bali en Lombok, A Zuid Bali, Kloengkoeng, Aalst etc. (assistent resident), 29 pagina’s, incompleet, 7 september 1931; Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT), Amsterdam, p.8-28, Memories van Overgave, Deb.4 (Bali), Mei 2007

*original Dutch text*

Op Noesa Penida, waar alle heerendienst nog in natura wordt verricht, wordt kalm doch gestaag voortgegaan met de verbetering en verbreeding der bestaande paden tot min of meer primitieve wegen...

Bevolking

Afkomst, stam en kastenindeeling (Noesa Penida). De resultaten van de in 1930 gehouden volkstellingen zijn als volgt:

Inheemsche (man) 13252
Inheemsche (vrouw) 13413
Inheemsche totaal 26665
Europeanen (man) -
Europeanen (vrouw) -
Europeanen totaal -
Chineezen (man) 5
Chineezen (vrouw) 3
Chineezen totaal 8
A.V.O. (man) -
A.V.O. (vrouw) -
A.V.O. totaal -
Totaal (man) 13257
Totaal (vrouw) 13416
Totaal 26673

Het aantal gevallen van bacillaire dysenterie neemt in het algemeen af. Af en toe zijn er plaatselijke explosies, doch snelle voorgeschreven rapportage, waarna directe komst van den Dokter, is oorzaak dat het aantal ernstige gevallen gering blijft

Ziekten

Ook t.e.v. malaria kan gunstiger worden gerapporteerd. In Noesa Penida komt het tegenwoordig in veel mindere mate voor. De dokter te Bangli heeft twee mantri's verpleger er bij gekregen, waarvan er een geplaatst is op Noesa Penida. Het ligt in de bedoeling ook te Kintamani een polikliniek in te richten. E.e.a. kan plaats hebben als de Mantri politie vandaar verhuist, hetgeen in de bedoeling ligt. Het door hem nu bewoonde huis kan gemakkelijk geschikt worden gemaakt voor polikliniek tevens woning van den mantri-verpleger.

Onderwijs

Volkshogescholen bevinden zich thans te 1. Gelgel; 2. Kemasan; 3. Selat; 4. Goenaksa; 5. Dawan; 6. Pasinggahan; 7. Aan; 8. Timoehoen; 9. Njalian; 10. Sampalan; 11. Swana; 12. Tanglad; 13. Batoemadeg; 14. Sakti

Droogte & water

(...) Hoe funest de droogte op Noesa Penida is moge blijken uit het feit dat er vaak watergebrek is zelfs voor mensch en dier. Door het verleenen van zubsidie uit de onderafdeelingskas wordt de landbouwvoorlichtingsdienst in staat gesteld tot het aanplanten van boomen. Echter is wederom de groote droogte oorzaak, dat de resultaten van o.a. kapokaanplant nog maar zeer gering zijn. Er wordt met planten voortgegaan. Van Gouvernementswijde is eveneens steun verleend, opdat er ten minste voldoende water zal zijn voor mensch en vee. Op twee plaatsen in het heuvelland, te Toelad en Tanglad, zijn twee groote watervergaarplaatsen gebouwd, die respectievelijk ± 500 en ± 750 M3 water kunnen bevatten. Dit water is bestemd om althans het vee in den omstreek van water te kunnen voorzien, terwijl ondanks de mindere zuiverheid van het water ook vele menschen er noodgedwongen gebruik van maken, zoals ik persoonlijk constateerde. Zoals eerder gerapporteerd is er dit jaar wat meer regen gevallen. De bakken zijn dan ook dit jaar voor het eerst sinds den bouw ± 2 jaar geleden, geheel vol geloopen. Ter voorziening in drinkwater had de bevolking reeds jaren zelf drinkwaterbakken gemaakt. Daartoe worden putten gegraven die aan de bovenzijde, ter waring van verdampen, slechts een nauwe opening hebben en dus een fleschvorm hebben. Uiteraard geschiedde e.e.a. op primitieve wijze en vond veel waterverlies plaats dat door de poreuse wanden ontsnapte. Van Gouvernementswege zijn nu 29 van die flesschen aan de binnenzijde gecementeerd, zoodat waterverlies is uitgesloten. Bovendien is boven elk dier flesschen (tjoets noemt men ze op Noesa Penida) een dak gebouwd met watervang, waardoor al het op het dak vallende regenwater in de flesch komt. Reeds werd van de zijde der B.O.W voorgesteld nog 30 tjoets te verbeteren, waartoe gedeeltelijk het resteerende geld van het voor verbetering der hoogergenoemde 29 tjoets toegestane bedrag kan worden aangewend. Onder transportmiddelen zal nader op Noesa Penida worden teruggekomen.

Export

a. Uit het dierenrijk (District Noesa Penida)

Paarden (m) 14
Paarden (v) -
Runderen (m) 2026
Runderen (v) 3300
Buffels (c) 2014
Buffels (m)  
Buffels (v)  
Buffels (c.)  
Varkens 5104
Geiten 67
Schapen 16
Totaal 12513 [GD]

De uitvoer is door de malaise nagenoeg stopgezet. Getracht wordt door goedkoper transport naar Java en het sinds kort ook toestaan van uitvoer van runderen via Padangbai den vee-uitvoer te stimuleren. Over gunstige resultaten valt nog niets te rapporteeren. b. uit het plantenrijk De lage prijzen zijn ook voor de producten uit het plantenrijk een beletsel voor uitvoer op grootere schaal als voorheen het geval was.

Politieke toestand. Inwendige toestand

Bannelingen keren terug naar Bali

Op den algemeen voor Bali geldende regel dat de politieke toestand onverdeeld gunstig is, maakt deze onderafdeling geen uitzondering. De aanstelling in Gouvernementsdienst van den Dewa Agoeng, waardoor het voormalige vorstengeslacht, zij het op andere basis, in eere werd hersteld, heeft de voornaamste mogelijkheid van het bestaan voor eenige ontevredenheid weggenomen. Ik schrijf: De voornaamste mogelijkheid, doch de laatste mogelijkheid is m.i. weggenomen door het vergunnen aan den verbannen vroegere Landsgrooten tot terugkeer naar hun vaderland. Na behoorlijk met den Dewa Agoeng gepleegd overleg, kwam ik tot de overtuiging dat tegen hun terugkeer geen overwegende bezwaren meer bestonden. Ook de heer Korn, destijds Assistent-Resident van Zuid-Bali, die den Baliër zoo goed kent, was van hetzelfde gevoelen en met een gerust hart heb ik dan ook in dien zin geadviseerd, waarna tenslotte de Regeering dienovereenkomstig heeft beslist. Bij aankomst hebben de ex-bannelingen zich dienzelfden dag gemeld, waarbij zij bij monde van Tjokorda Raka Poegog, oom van den Dewa Agoeng, hun vreugde betuigden weer in hun land te mogen terugkeeren en dank zegden voor terzake door het Bestuur genomen stap. Locale raden zijn nog niet ingesteld. Mogelijk zal zulks in 1932 geschieden.

This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. research: Godi Dijkman http://guidomansdijk-talen.nlsocial facebook box white 24