Pura Meranting Batukandik (Nieuwenkamp/Dijkman, 1937/2009)

Below article consists of illustrations of Pura Meranting Batukandik by W.O.J. Nieuwenkamp, February 1937 and personal observations by author Godi Dijkman during several visits to 'Pura Puseh Lan Desa, Desa Pakraman Batukandik', formerly know as Pura Meranting Batukandik (2007/2009). Nieuwenkamp's original Dutch text follows below.

Temple warden I made Luke proved a very kind, hospitable and helpful source of information. He granted the author access to the temple site, for which the author owes him much gratitude. According to him, the name 'Meranting' was removed from the temple in 2000, for unknown reasons. In below text, the spelling of Indonesian and Balinese names have been modernized in the English translation.

batukandik meranting nieuwenkampbatukandik meranting00

Images above (left, Niewenkamp): 'A remarkable throne for the gods at Batukandik on Penida island. Penida Island lies to the southeast of Bali; Pen, brush and ink; 23 February 1937. Pura Meranting, Batukandik. On the rear is a large Garuda carving. Text travel diary 1937, 23 February.' & image right: Padmasana, as it is called nowadays, at Pura Meranting Batukandik (Godi Dijkman, 2009)

A remarkable throne for the gods

'Immediately after I arrived at Batukandik, I wend my way towards the temples which are hidden amongst a group of lofty trees. De main temple is called Pura Meranting, and at its side there are two smaller temples, Pura Pijasan and Pura Gunung Sekar, both of little importance. Pura Meranting consists of three large squares. On the first square there is a balé and a platform for cock fights; on the second there is a kitchen and two large balés; on the third there is a three-roofed meru, a meru with five roofs, a stone sanggaran, two gedongs and some balés not very different from the other edifices that are common at every Balinese temple ground. The only exception is the stone throne or sanggaran (pasanggrahan or pasimpangan).'

batukandik meranting

Image right: signbboard on the outer gate of the temple, stating the modern name of the temple

'This is the temporary abode of Bhatara Surya of the main temple at Besakih on the slopes of Gunung Agung, Bali. Remarkable about this massive and monumental structure, manufactured from piled limestone or coral put on top of each other, is the large female figure, who is carried by the throne, and who is seemingly built into the stone structure. Her head, her arms, breasts and legs have been realistically rendered. The rest of the body is invisible.'

'Fortunately, I have a moment to make a drawing of it. I have never seen anything like it on Bali and it appears this variation was produced on Penida. Still, the possibility of there having been similar structures on Bali cannot be totally ruled out. Such structures, however, may not have survived until this day due to the fragility of the building material paras, which is usually applied in Bali. This is, of course, difficult to assess at the present.'

 batukandik meranting01batukandik meranting garudabatukandik meranting02

images above (left to right): statuette on the right of the throne, Garuda at the rear, and statuette at the left

'The throne at Batukandik is possibly very old indeed, given the fact that the building material, building stones carved out of coral reefs, seems indestructible and can therefore be several centuries old. Elsewhere on Penida, at different locations, smaller thrones for the gods are to be found, on columns and with profiles, which are of a different nature than the ones usually found in Bali. Further detailed study of the differences would certainly be worthwhile. My stay on the island is surely too short for this.'

Measurements (in meters, D(epth), H(ighth), L(ength), W(idth) (Godi Dijkman, 2009)

Shrine: H 3.10 x D 1.20 x W 1.15
Female figure: H 1.65; arms horizontal: L 0.90; both underarms in the air: H 0.34; Legs: L 0.56 (right), L 0.53 (left); Nipples both: D 0.02
Steps in front of arca: L 1.35 x W 0.36 (upper part) & W 0.47 (bottom)
Surya throne (Crown): H 0.70 x D 0.92 x W 0.93
Garuda: H 0.75 x W 0.78; wings: W 0.35 x L 0.30 (left): W 0.34 x L 0.30 (right)
Cockrells/chickens: right: W 0.30 x H 0.29; left: W 0.30 x H 0.27

Statuettes of ancestor worship

The statuettes found in this temple probably represent images of ancestors. Below is a picture from Sutaba's work 'Sejarah Gianyar Dari Jaman Prasejarah sampai Masa Baru-Modern' (2007; p.60), which shows two statuettes (on the right) very similar to the ones found at Pura Meranting. Sutaba mentiones these two statues in chapter III, p.36 on the Age of Skilled Craftsmanship (Masa Perundagian), during the Bronze age (600 BCE - 800 CE), around 100 BCE. They may be similar, but the question is whether these statues originate from Nusa Penida or were carried over from mainland Bali, as they are very light, small and rather easy to transport.

Sutaba2007p60

Further reading

  • Covarrubias, Miguel - Island of Bali (1956) passim

Source

  • Dijkman, G. - interviews with the temple warden I Made Luke and visits to 'Pura Puseh Land Desa, Desa Pakraman Batukandik', Nusa Penida, 2009
  • Nieuwenkamp, W.O.J. – Een merkwaardige godenzetel te Batoekandik op het eiland Penida; in: Verzameld werk van W.O.J. Nieuwenkamp; text and drawing (pen, brush and ink), (Cary Venselaar/Hedi Hinzler), 23 February 1937, p.221
  • Sutaba, I Made et all - Sejarah Gianyar dari Jaman Prasejaraha sampai Masa Baru-Modern, 2007, 512p.

* original Dutch text (Nieuwenkamp)*

Een merkwaardige godenzetel te Batoekandek op het eiland Penida

Het eiland Penida ligt voor de zuidoostkust van Bali; Pen, penseel en inkt; 23 Februari 1937. Afbeelding (links): Poera Meranting, Batoe Kandek. Op achterzijde een grote garoeda gebeeldhouwd. Tekst reisverslag 1937, 23 februari.

Dadelijk na aankomst in Batoekandek richt ik mijn schreden naar de tempels die ik in een groep hooge boomen verscholen zie liggen. De voornaamste heet Poera Meranting, daar tegenaan liggen twee kleine tempels, poera Pijasan en poera Goenoeng Sekar, die weinig belangrijk zijn. Poera Meranting bestaat uit drie groote pleinen; op het eerste een balé en een verhooging voor hanengevechten; op het tweede de keuken en twee grote balé's; op het derde een meroe met drie daken, een meroe met vijf daken, een steenen sanggaran, twee gedong's en eenige balé's, die weinig verschillen van de gebouwtjes, die men in elken Balischen tempel aantreft; alleen de steenen zetel of sanggaran - pesanggaran of passimpangan - maakt hier een interessante uitzondering op.

Dit is de tijdelijke verblijfplaats van Batara Soeriya van den hoofdtempel van Besakih op de helling van den Agoeng op Bali. Het merkwaardige aan dit massieve, van keurig bewerkte karang of koraal opgestapelde monumentale bouwwerk, is de groote vrouwengestalte, die den zetel torst en die als het ware in den steenklomp is opgesloten. Het hoofd, de armen, de borsten en de beenen zijn realistisch weergegeven; de rest van het lichaam is onzichtbaar.

Gelukkig heb ik nu den tijd om een afbeelding te maken. Iets dergelijks heb ik op Bali nooit gezien; deze variatie is dus blijkbaar op Penida ontstaan. Toch is het niet geheel uitgesloten dat er vroeger op Bali ook dergelijke zetels op Bali hebben bestaan, die het echter, door het vergankelijke van het materiaal - paras - waarmede op Bali meestal wordt gewerkt, niet tot onzen tijd hebben uitgehouden. Dit zal natuurlijk moeilijk zijn uit te maken.
De zetel van Batoekandek kan heel goed heel oud zijn, daar het materiaal ervan, uit de koraalriffen gehakte bouwsteenen, vrijwel onverwoestbaar lijkt, d.w.z. het gemakkelijk eenige eeuwen kan uithouden. Ook vindt men op Penida, op verschillende plaatsen, kleinere godenzetels op kolommen en met profileeringen, die afwijken van hetgeen men op Bali gewend is aan te treffen. Een nadere bestudeering van deze verschillen zou zeker de moeite loonen; mijn verblijf op het eiland is daar echter te kort voor.

This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. research: Godi Dijkman http://guidomansdijk-talen.nlsocial facebook box white 24